TÜBİTAK 1003 - 118K047

Katılımcılar İçin Birlikte Ebeveynlik Tanımı ve Boyutları

Anne baba tutumu, anne ve babanın çocuğu ile bireysel etkileşimlerindeki ebeveynlik uygulamalarını tanımlamaktadır. Ebeveynlerin evlilik ilişkilerinden ve bireysel anne baba tutumlarından farklılık gösteren birlikte ebeveynlik; çocuk yetiştirmede ebeveynlerin iletişimine ve iş bölümüne vurgu yapmaktadır. Birlikte ebeveynlik, çocuk ile ilgili yalnızca işlerin paylaşımı değil aynı zamanda hayallerin ve hedeflerin de paylaşımıdır.  Birlikte ebeveynlik ve çocuk uyumu arasındaki ilişkiyi inceleyen çalışmaların sonuçları, çocuğun gelişimi ve uyumunda birlikte ebeveynliğin, bireysel anne baba tutumlarından ve davranışlarından daha güçlü bir faktör olduğunu göstermektedir. Başka bir deyişle, anne babanın bireysel olarak nasıl anne baba olduklarından çok ebeveynliği ne kadar ortaklaşa yapabildikleri çocuğun gelişimi açısından daha etkilidir.

Ebeveynliğin ortaklaşa yürütülmesi birlikte ebeveynlik anlaşması, birlikte ebeveynlik çatışması, birlikte ebeveynlik desteği, eşin ebeveynliğini küçümseme, birlikte ebeveynlik iş bölümü ve aile ilişkilerinin ortak yönetimi olmak üzere altı konuyu kapsamaktadır.

İlk olarak birlikte ebeveynlik anlaşmasını ele aldığımızda; ebeveynlerin çocuğun duygusal ihtiyaçları, disiplin, ahlaki değerler ve çocuktan beklentileri gibi çocuk yetiştirme konularında aynı görüşlere sahip olup olmadıklarını ifade etmektedir. Kısaca, çocuk yetiştirme sürecinde eşinizle benzer hedeflere sahip olmanız ve fikirlerinizin örtüşmesi beklenir. Çocuğunuzla ilgili bir karar almanız gerekiyorsa eşinizle ortak hareket etmeniz, çocuğunuzun eğitimi, sağlığı gibi konularda birlikte karar vermeniz, birlikte ebeveynlik anlaşması kapsamındadır. Örneğin çocuğunuzun yemek ve uyku düzeni gibi konularda eşinizle ortak hareket edebilmeniz/ tutarlı davranmanız ve çocuğunuz için neyin iyi neyin kötü olduğu konusunda hemfikir olmanız birlikte ebeveynlik konusunda uyum içinde olduğunuzu gösterir.

 Birlikte ebeveynlik çatışması; çocuğunuzla ilgili konularda eşinizle birbirinize bağırmanızı, nasıl annelik babalık yapacağınız konusunda aranızda bir çatışma olmasını, çocuğunuzu nasıl yetiştireceğiniz konusunda zıtlaşmanızı, çocuğunuzla ilgili iş bölümü konusunda eşinizle çatışmanızı, çocuğunuza karşı tutumlarınız konusunda anlaşmazlık yaşamanızı, birbirinizin anneliğine babalığına müdahale etmenizi, anne babalık konusunda fikirlerinizin örtüşmemesini içerir.

Birlikte ebeveynlik desteği; eşinize iyi bir anne/baba olduğunu söylemenizi, onun anneliğini/babalığını beğenmenizi, annelik/babalık becerilerini takdir etmenizi ve bunu eşinize hissettirmenizi, eşinizin annelik babalık konusunda harcadığı çabayı övmenizi ve güzel sözler söylemenizi, anne-babalık sürecinde birbirinize destek olmanızı, eşinizin çocuğunuzla ilgili aldığı kararlara saygı duymanızı, başkalarının yanında eşinizin iyi bir anne/baba olduğunu söylemenizi içerir. Kısacası, birlikte ebeveynlik desteği, diğer ebeveynin katkılarına, otoritesine ve ebeveynlikle ilgili kararlarına saygı göstermek ve ebeveynlik yetkinliğini onaylamaktır.

Eşin ebeveynliğini küçümseme; eşinizin anneliğini/babalığını küçümsemenizi, anne/babalığına saygı duymamanızı, eşinizi anne/baba olarak yeterli bulmamanızı, anne/babalığıyla ilgili söylenmenizi, çocukla bir aradayken eşinizin anne/babalığına müdahale etmenizi, eşinizin anne/babalık davranışlarını eleştirmenizi, çocukla ilgili sorun çıktığında (hastalık, kaza, yaralanma, başarısızlık) eşinizi suçlamanızı, eşinizin anne/babalığıyla ilgili küçük düşürücü sözler söylemenizi, eşinizin anne/baba olarak otoritesini küçümsemenizi içerir.

Birlikte ebeveynlik iş bölümü; çocukla ilgili sorumluluklarınızı adil paylaşmanızı ve bundan memnun olmanızı, çocukla ilgili işleri (tuvaleti, banyosu, ödevleri) ikinizin de yerine getirmenizi, çocukla ilgili işler konusunda birbirinize destek olmanızı ve birbirinizin işini kolaylaştırmanızı kapsar. İş bölümü ebeveynlerin çocuk yetiştirmeyle ilgili günlük rutin işlerdeki sorumluluklarını nasıl algıladıklarını, paylaştıklarını ve ebeveyn rollerinde yapılan iş bölümünün diğer ebeveyn tarafından onaylanıp onaylanmamasını içermektedir.

Son olarak, aile ilişkilerinin ortak yönetimi; çocukla ilgili bir tartışma yaşadığınızda çocuğunuzu bu tartışmanın parçası yapmamanızı, arada bırakmamanızı ve bu durumu çocuğa yansıtmamaya çalışmanızı, aile içi sorunlarda çocuğunuzu birbirinize karşı kullanmamanızı, çocuğunuzun yanında birbiriniz hakkında olumsuz şeyler konuşmamaya çalışmanızı, çocuğunuzun önünde birbirinizle ters düşmemeye çalışmanızı, çocukla ilgili tartışmaları çocuğun önünde yapmamanızı içerir.

Özetle, etkili bir birlikte ebeveynlik ilişkisinin kurulabilmesi için ebeveynlik sürecinin öncesinde ve sırasında çocuğun sorumluluğunu üstlenen her iki ebeveynin çocuk yetiştirme konusunda anlaşmaları, birbirlerine destek vermeleri, çocukla ilgili sorumlulukları üstlenmeleri, iş bölümü yapmaları ve aile süreçlerini ortak yönetmeleri önemli koşullar olarak ortaya çıkmaktadır. 

ADÜ BİDB Web Tasarım Grubu - 2026