Araştırmalara göre ebeveynlik tarzı ve davranışlarının çocuk gelişimi üzerinde önemli etkileri bulunmaktadır. Bu etkiler özellikle erken çocukluk döneminin zihinsel, sosyal, duygusal ve ahlaki gelişimin temellerinin atılmasında karşımıza çıkmaktadır. Örneğin, çocuğun ihtiyaçlarını anlayan, sevecen, hassas ve besleyici bir tavırla çocuğun ihtiyaçlarına cevap veren ebeveynler, çocuğun sağlıklı gelişimini destekler. Ancak, çocuklarının ihtiyaçlarını karşılamayan, çocuğa ihtiyacı olan sıcaklığı ve sevgiyi göstermeyen ebeveynlerin çocukları kendilerini anlaşılmamış, sevilmemiş ve değersiz hissedebilir. Bu durum hem çocukluk hem de yetişkinlik dönemlerine olumsuz yansır.
Dolayısıyla, sağlıklı çocuklar yetiştirmek için ebeveynlerden beklenen temel tavır ve davranışlar aşağıdaki gibi özetlenebilir:
• Ebeveynler çocuklarına uygun tepki vermelidirler. Yani çocuğa davranışından hemen sonra ve çocuğun odaklandığı şey ile ilgili uygun bir tepki vermek gerekir. Örneğin, çocuğu resim yapan ebeveynin çocuğuna gülümsemesi uygun bir tepki verme biçimidir.
• Ebeveynler çocuklarına sıcaklık ve duyarlılık göstermelidir. Ebeveynlerin çocuğun her türlü ihtiyacına karşı duyarlı olmasının, çocuğun güvenli bağlanmasında güçlü bir rolü vardır. Ebeveynlerin sıcaklığı ve duyarlılığı çocuğun dil gelişimini de etkilemektedir. Erken dönem dil gelişimi, bilişsel, davranışsal, sosyal beceri, akademik başarı ve iyi oluşta çok önemli bir faktördür.
• Evin içinde çocukla ortak rutinler oluşturulmalıdır. Yemek saatleri, kitap okuma saatleri, oyun saatleri vb. buna örnek olabilir.
• Çocuğun gelişiminde annenin ebeveynliği kadar babanın ebeveynliği de önemlidir. Araştırmalar, baba katılımının çocuğun sosyal, psikolojik ve akademik gelişiminde önemli olduğunu göstermektedir.
• Ebeveynler kurallar konusunda net ve tutarlı davranmalıdırlar. Araştırma sonuçlarına göre, kuralların tutarlı olduğu ailelerde büyüyen çocuklar, kendilerine daha çok güvenmekte, daha yetkin bireyler olmaktadır. Bu çocukların, suça yönelmeleri ve ciddi davranış sorunları yaşama riskleri de daha düşüktür.
• Ebeveynler ev içindeki çatışmaları yapıcı bir biçimde çözebilmelidir. Ebeveynler arası çatışmanın sık, yoğun ve çözümsüz bir biçimde deneyimlendiği evlerde büyüyen çocuklar, sosyal, duygusal ve davranışsal uyum sorunları yaşamaktadırlar. Bu nedenle, ebeveynler arası çatışma çocukların psikososyal gelişimlerinde önemli bir etkiye sahiptir.
Özetle, anne baba adayları olarak sizler çocuklarınıza besleyici, karşılıklı ve güvenilir ilişkiler, düzenli, tahmin edilebilir ve tutarlı rutinler oluşturmalı, etkileşimli dil deneyimleri, fiziksel ve duygusal olarak güvenli bir çevre, keşfetme ve yaparak yaşayarak öğrenme olanakları sunmanız gerektiğinin farkında olmalısınız.
